| Tin tức Việt Nam và quốc tế nóng, nhanh, cập nhật 24h

VĂN HÓA

Nguồn son, con sông của người có đạo

Tháng Bảy 27, 2021 10:07 sáng
Chia sẻ
Chia sẻ

(CGOL) Con sông quê miệt mài chảy trôi theo tháng năm với những ký ức êm đềm. Những ưu tư khắc khoải giờ đây bỏ lại nơi lòng người, Sông quê hương vẫn nằm đó, lắng nghe tiếng đổi thay của mỗi tuổi thơ, dịu dàng và thân thuộc

Để được ” mục sở thị “dòng sông này, xin kể câu chuyện đã hơn 16 năm trước. Chuyện là, vào những ngày cuối tháng 5.2005,tui theo cha Hường ở gx Kim Lũ, cha Du ở gx Đá Nện và chú Thành ở Khe Nét đèo nhau trên xe máy từ gx Kim Lũ về gx Cồn Nâm để tham dự lễ khánh thành nhà thờ. Tan lễ, tui ra bến sông theo thuyền của xứ Troóc để ngược dòng sông đến cầu Xuân Sơn, sau một đêm ở lại xứ Tróoc với cha Yên,sáng hôm sau tui vào xứ Chày để cùng cha Hữu xuôi dòng sông để đến giáo họ Na.Thế là tui đã có một chuyến hành trình xuôi ngược gần hết con sông này.

Cũng thời gian này, tui có viết bài báo :”Giáo xứ Cồn Nâm cầu nối giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài”(Báo CG&DT số 1511,tháng 6.2005).Cuối bài báo tui có hứa với bạn đọc là sẽ viết bài “Nguồn Son, con sông của người có đạo “.Hơn 16 năm qua tui đã lỡ hẹn,nay nhờ con phây(Facebook) chuyển đến bạn đọc bài viết này như một lời tạ lỗi .

Tui được nghe âm hưởng một bài hát mà người ta gọi một con sông nào đó miền Bắc là :” con sông của người Quan Họ.Vậy thì

vì cớ làm sao mà tui không thể gọi Nguồn Son là con sông của người có đạo khi mà đôi bờ có rất nhiều xứ đạo với những tháp ngọn tháp vươn cao với tiếng chuông mời gọi sớm chiều,khi mà hơn 300 chiếc thuyền đưa đón du khách xuôi ngược vào hang động Phong Nha hầu hết là của con nhà có Đạo.Còn nữa, đó là những lễ hội của người Công giáo trên dòng sông này như những cuộc Rước kiệu Thánh Thể uy nghi, hoành tráng…

Con sông cũng là nguồn mưu sinh của giáo dân nơi đây

Bài viết này sẽ không đề cập đến lịch sử các nhà thờ và xứ đạo ở hai bờ sông Son vì sẽ dài dòng làm phiền bạn đọc, lại nữa, nay tui tuổi già, sức yếu không còn đủ năng lượng để chuyển tải.Vậy thì, xin được tìm hiểu về chữ SON mà “ai đó “đã đặt tên cho dòng sông này.

Khi nghĩ về chữ “Son”, chúng ta thường liên tưởng đến màu môi của các kiều nữ xinh đẹp. Là những tác phẩm chạm trổ được “sơn son,thếp vâng ” ở các cung điện, đền thờ. Lại cũng được để đóng dấu trong các văn bản gọi là “triện son”. Sau đây, xin được cung cấp một vài dử liệu liên quan đến chữ SON để bà con cùng bình luận.

1- Vừa qua, cha sở Hà Lời bên bờ sông Son Nguyễn Thanh Tịnh (Anthanh Linhgiang) có đưa tấm hình dòng sông Son với nước màu đỏ rồi phán :”Đúng như tên gọi của nó : Nguồn Son “.Cũng khoảng 10 năm trước, cũng tại vị trí nhà xứ Hà Lời, tui có chộp được hình ảnh sau giờ tan lễ, các em ca đoàn họ Na lên thuyền trên sông Son mà nước cũng ửng Hồng.( hinh 2&3).Hiện tượng này chỉ thoáng qua sau những ngày mưa lũ,còn bình thường, nước sông Son luôn là xanh biếc quanh năm. (hình 1,4&5).Vậy thì đã rõ, lấy cái bất chợt ửng hồng của nước sông để gọi là Son thì không thể thuyết phục.

GM Phaolô Maria Cao Đình Thuyên, trong một cuộc rước Thánh Thể trên con sông này.

2 – Trong tác phẩm :”Tín ngưỡng và ngạn ngữ dân gian vùng thung lũng Nguồn Son ” của mình, cố Cả Cadière có kể lại câu chuyện đại ý là khi chúa Nguyễn Ánh đánh bật quận Tây Sơn khỏi lũy Trấn Ninh và thành Động Hải, tàn quân Tây Sơn tháo chạy ra phía Bắc với nhiều voi và lính bộ nên phải chọn vị trí thích hợp ở đầu nguồn là khe Chày,có nhiều lính không biết bơi đã bám vào làm cản trở đàn voi di chuyển nên đã bị đâm chém không thương tiếc, máu những người lính bị giết chết làm thắm đỏ dòng sông. Sự kiện này xảy ra trong khoảnh khắc, rồi trôi đi trả lại màu xanh cho khe Chày. Từ máu của những người lính loang lổ để gọi là Son thì lại càng không được chấp nhận.

3 – Khi được biết cha Lê Thanh Hồng, bổn sở Sen Bàng có quê quán ở gx Tróoc.Cha Hồng cho biết, thời còn đi học, cha đã cùng bạn bè thường đến các lèn đá gần sông suối trong vùng để cạy những phiến đá màu hồng đỏ đem về đập ra,chỗ cứng bỏ đi, phần mềm giữ lại làm phấn viết.

4 – Cụ Nguyễn Tú (1920 – 2006),được xem là nhà Quảng Bình học. Trong một lần trao đổi với tui,cụ cho biết. Ở trong các lòng sông, suối thuộc vùng đá vôi Phong Nha-Kẻ Bàng có nhiều viên sỏi màu đỏ, cư dân trong vùng thường nhặt về đem đến chợ Ba Đồn để bán.Những viên sỏi này khi mài với nước cho ra loại mực màu đỏ, các quan chức thường dùng để đóng dấu vào văn bản nên thường được gọi là “triện son “. Cụ Tú cũng cho biết, thời trai trẻ cụ vẫn thường đến chợ Ba Đồn để mua về làm mực viết.

Dương Văn Kính – là một cây bút lớn đã từng viết nhiều bài trên các mặt báo

Thế là, tui đã mày mò truy tìm một vài dữ liệu liên quan tới địa danh Nguồn Son. Xem ra, kết hợp câu chuyện của cha Lê Thanh Hồng với cụ Nguyễn Tú để lý giải về chữ SON có lẽ là đáng tin cậy hơn cả. Còn bạn nghĩ như thế nào, biết thêm được điều gì thì xin đóng góp để cho ý nghĩa của Nguồn Son được rõ ràng ” ra ngô,ra khoai “. Xin cảm ơn.

Dương Văn Kính 

(CGOL) Nhiều năm qua, trên các trang mạng xã hội, trang tin, cá nhân,... xuất hiện rất nhiều bài viết...

(CGOL) Nhân dịp viếng thăm Việt Nam, Đức Tổng Giám Mục Marek Zalewski – Đại diện Tông tòa tại Việt...

(CGOL) Sau những trì hoãn trong gần một năm qua, kế hoạch hạ giải Nhà thờ Chính tòa Bùi Chu...

(CGOL) Mối lo bỏ đạo và sống thử trước hôn nhân hoặc kết hôn theo kiểu "Đạo ai nấy giữ"...

(CGOL)  Nếu lương thực cần cho sự sống thân xác thế nào thì Thánh Thể cần  cho sự sống và...

(CGOL)  Từ ngày 02 đến 05.8.2022, theo sự sắp xếp của Ủy ban Thiếu nhi Thánh Thể (TNTT) Giáo phận,...

(CGOL)  Chúa Nhật XVII Thường niên, ngày 24 tháng 7 năm 2022, tại bản dân tộc Khâu Pùm, giáo xứ...

(CGOL) Tại bản dân tộc Khâu Pùm, có hai tôn giáo chung sống, đó là Công Giáo và Tin Lành....

(CGOL) Chiều thứ sáu, ngày 17/06/2022, đã ghi dấu mốc quan trọng đối với cộng đoàn Tu xá Đa Minh...

(CGOL) Mơ ước ủ ấp từ thời còn bé, hôm nay tôi có cơ hội đứng trên “mảnh đất chữa...

(CGOL) “Đức tin dẫn chúng ta đến chỗ nhìn nhận địa vị cao cả của Mẹ Thiên Chúa, và thúc...

(CGOL) Các đền thờ Đức Mẹ Fatima trên toàn thế giới đang được mời gọi hiệp nhất trong lời cầu...

(CGOL) Tháng 10 lại về trên cánh đồng mênh mông của nỗi nhớ. Chắc hẳn mỗi khi tháng 10 về...

(CGOL) Để tôn vinh truyền thống tôn sùng Đức Mẹ từ lâu đời của những người Công giáo tại Macao,...

(CGOL) Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ đã nhất trí tăng lãi suất thêm 0,75 điểm phần trăm,...

(CGOL) Tổng thống Italy đã giải tán quốc hội sau khi thủ tướng Mario Draghi từ chức, và kêu gọi bầu...

(CGOL) Ghana xác nhận hai trường hợp đầu tiên nhiễm virus Marburg gây chết người, một bệnh truyền nhiễm cao...

(CGOL) Cháy rừng tiếp tục tàn phá miền nam nước Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và bắc Phi,...

(CGOL) Rishi Sunak, nhân vật hàng đầu trong cuộc đua tìm ra lãnh đạo mới của Đảng Bảo thủ Anh, đã...